Αρχεία Ιστολογίου

CT SPECIAL – «ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ» – «Η ΜΑΧΗ ΣΤΙΣ ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ»

Το τεύχος των ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΩΝ «Η ΜΑΧΗ ΣΤΙΣ ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ» ανήκει στα τεύχη των ΚΛΑΣΣΙΚΩΝ που εκδόθηκαν μόνο στην ελληνική γλώσσα για να καλύψουν θέματα ελληνικής ιστορίας και μυθολογίας και έχουν γίνει από Έλληνες δημιουργούς. Η ιστορία είναι πολύ γνωστή, τουλάχιστον σε όσους από εμάς πήγαμε στο σχολείο πριν επικρατήσουν οι εθνοαποδομητικές λογικές της τελευταίας δεκαετίας.

Το 480 π.Χ. ο βασιλιάς της Περσίας Ξέρξης με περίπου ένα εκατομμύριο στρατιώτες ξεκίνησε την εκστρατεία του εναντίον των ελεύθερων Ελληνικών πόλεων. Σαράντα έξη έθνη της Ασίας και της Αφρικής έδωσαν στον Πέρση μονάρχη τους στρατούς τους και τα πολεμικά τους καράβια.

Ο Περσικός στρατός προχώρησε και έφθασε στο στενό των Θερμοπυλών! Το στενό αυτό πέρασμα προς την νότια Ελλάδα, φρουρούσε ό βασιλιάς της Σπάρτης Λεωνίδας, επί κεφα­λής της προσωπικής του φρουράς από τριακόσιους Σπαρτιάτες και έξη χιλιάδες Έλληνες, από διάφορες πόλεις.  Την εποχή εκείνη το πέρασμα ήταν πολύ στενότερο από σήμερα. Η ακτογραμμή βρισκόταν περίπου εκεί που βρίσκεται σήμερα η εθνική οδός Αθηνών –Θεσσαλονίκης. Ο Ξέρξης πρότεινε στους Έλληνες να παραδώσουν τα όπλα τους, αλλά ο Λεωνίδας του απάντησε με την γνωστή φράση Μολών λαβέ (έλα να τα πάρεις)!

Οι Πέρσες προσπάθησαν να καταλάβουν τα στενά, όμως οι Έλληνες, πολεμώντας υπέρ βωμών και εστιών, όχι μόνο δεν υποχώρησαν, αλλά αντεπετέθησαν πολλές φορέ,ς προκαλώντας τεράστιες απώλειες στους εισβολείς. Μετά από τρεις ημέρες μάχης, ο Ξέρξης αναγκάσθηκε να ψάξει για διαφορετικούς τρόπους να ξεπεράσει την αντίσταση των Ελλήνων. Ένας κάτοικος της περιοχής, που λεγόταν Εφιάλτης, έδειξε στον Ξέρξη ένα μονοπάτι, για να μπορέσουν οι Πέρσες να περικυκλώσουν τους Έλληνες.

Ο Λεωνίδας, συνειδητοποιώντας ότι δεν έχει πλέον νόημα η άμυνα, διέταξε τους άλλους Έλληνες να φύγουν. Ό ίδιος έμεινε στη θέση του με τριακόσιους Σπαρτιάτες και 700 Θεσπιείς. Ο νόμος της Σπάρτης έλεγε ότι οι στρατιώτες της ή θα νικήσουν ή θα σκοτωθούν, χωρίς να φύγουν από τη θέση τους. Εκτός όμως από τον νόμο, την απόφαση του Λεωνίδα την ενέπνευσε ή αγάπη του για την πατρίδα.

Με τη θυσία του αυτή, έδειχνε στον εισβολέα ότι οι Έλληνες δεν φοβούνται τον θάνατο, άλλα και ταυτόχρονα έδινε χρόνο στους άλλους Έλληνες να υποχωρήσουν, ώστε να οργανώσουν την άμυνα σε άλλο σημείο.

Μόλις εμφανίσθηκε ο Περσικός στρατός, οι Σπαρτιάτες επιτέθηκαν εναντίον των Περσών. Όταν σκοτώθηκε ο Λεωνίδας, γύρω από το πτώμα του έγινε μεγάλη μάχη. Σταδιακά, ο ένας μετά τον άλλον, οι Σπαρτιάτες σκοτώθηκαν όλοι. Οι Πέρσες πέρασαν. Η θυσία όμως του Λεωνίδα και των 300 έγινε αιώνιο παράδειγμα φιλοπατρίας και αυτοθυσίας.

Αργότερα, οι Έλληνες, από ευγνωμοσύνη, στήσανε στις Θερμο­πύλες ένα μαρμάρινο λιοντάρι προς τιμήν του Λεωνίδα και χαράξανε σ’ ένα βράχο νεκρικό επίγραμμα προς τιμήν των σκοτωμένων ηρώων:

-«Ω ξειν, αγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ότι τήδε κείμεθα, τοις κείνων ρήμασι   πειθόμενοι».

Η μάχη των Θερμοπυλών είναι μία από τις λίγες περιπτώσεις στην παγκόσμια ιστορία, στην οποία το στεφάνι της δόξας το πήραν οι ηττημένοι και όχι οι νικητές.

Πολλοί ήταν αυτοί που τίμησαν με λογοτεχνικά έργα ή ιστορικά άρθρα και βιβλία την μάχη των Θερμοπυλών ή εμπνεύσθηκαν από αυτήν. Νομίζω όμως ότι ανάμεσα τους ξεχωρίζει το υπέροχο ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη «ΘΕΡΜΟΠΥΛΕΣ»

Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωή των

ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.

Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·

δίκαιοι κ’ ίσοι σ’ όλες των τες πράξεις,

αλλά με λύπη κιόλας κ’ ευσπλαχνία·

γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν

είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι,

πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε·

πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,

πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους.

Και περισσότερη τιμή τους πρέπει

όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)

πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,

κ’ οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε.

Ζωγράφοι όπως ο Louis David απεικόνισαν την μάχη, ενώ πολλά βιβλία, περιοδικά, κινηματογραφικές ταινίες, αλλά και διαδικτυακοί τόποι αναφέρονται σε αυτήν.

Αξίζει να αναφερθούμε στο υπέροχο comic του Franc Miller «300», το οποίο έγινε και κινηματογραφική ταινία πιστή στην αισθητική του comic και χωρίς, κατά την ταπεινή μου άποψη, να διαστρεβλώνει επί της ουσίας τα γεγονότα σε ηθικό επίπεδο.

Επίσης, αξίζει να αναφερθούμε και σε μία άλλη αμερικανική ταινία που είχε γυριστεί στις αρχές της δεκαετίας του 60 στην Ελλάδα, με συμμετοχή Ελλήνων ηθοποιών (Συνοδινού, Μούτσιος, Σταρένιος και όλοι οι κομπάρσοι). Η ταινία είναι η “the 300 Spartans” (με εναλλακτικό τίτλο «Ο ΛΕΩΝ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ») και υποψιάζομαι ότι οι περισσότεροι την είχαμε δει όταν ήμασταν μικροί.

Στην Ελλάδα είχε κυκλοφορήσει με τον τίτλο «Ο ΛΕΩΝ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ» όπως ακριβώς κυκλοφόρησε και το αντίστοιχο περιοδικό στις Η.Π.Α.

Τα τελευταία, χρόνια ειδικά μετά την προβολή της ταινίας 300, κυκλοφόρησαν στην αγορά αρκετά σετ από στρατιωτάκια σε κλίμακα 1/72 (όπως π.χ. αυτά της ρωσικής εταιρίας ZVEZDA) με πολύ καλής ποιότητας Σπαρτιάτες και άλλους αρχαίους Έλληνες πολεμιστές. Σε μεγαλύτερη κλίμακα υπήρχαν τα παλιά ελληνικά της ΠΑΛ και της ΑΘΗΝΑ, και πρόσφατα κυκλοφόρησαν και οι εξαιρετικής ποιότητας Σπαρτιάτες της αμερικανικής CONTE (http://www.contecostore.com/plastics_spartans.html)

Εκτός από στρατιωτάκια όμως το όνομα των Σπαρτιατών δόθηκε και δίνεται ακόμη σε πολλά στρατιωτικά οχήματα ή αεροπλάνα όπως το Βρετανικό ανιχνευτικό όχημα Spartan ή το αμερικανικό αεροπλάνο C27J Spartan που το βλέπουμε στην φωτογραφία με ελληνικά εθνόσημα.